سلامتی و بهداشت

 بالاي دولت ها در اين فصول ناشي از سركار نرفتن و صد البته استراحت كارمندان در طول دوران

 سرماخوردگي باشد .

فصول پاييز وزمستان با همه زيباييهايشان از زردي برگ درختان گرفته تا كودكاني كه زير چترهاي قشنگ

 خود با چكمهايي زيبا در حال رفتن به مدرسه دست در دست بزرگترها هستند، ولي با سرماخوردگي و

انفولانزاهمراه است. شايد رعايت پاره اي نكات ساده خانواده ها را كمتر در معرض اسيب هاي ناشي از

سرماخوردگي قرار دهد و كمتر شاهد اذيت شدن كودكان دلبندمان باشيم .

اميدوارم در پايان مطالب كمك اندكي در اين مسير به خوانندگان محترم نموده باشم .

 با رعايت چند دستور ساده مي توان بدن را تا حدي در برابر بيماريها مقاوم تر كرد :

1-خواب كافي :

حد اقل 6-7 ساعت خواب شبانه به بدن فرصت ترميم و بازسازي داده وبراي مبارزه با حوادث روز بعد اماده

 ترميكند.

2-در فصول سرد سال ميكروبهاي سرماخوردگي و انفولانزا هر جايي مي توانند وجود داشته باشند ، مثل

ميله هاي متروو اتوبوس - پول - ميز كارو مدرسه - كامپيوتر و...

 پس شستن مرتب دستها با صابون قبل از غذا ، بعد از توالت ، بعد از دست زدن به وسايل الوده كمك شاياني

 مي كند.ميتوان در صورت عدم دسترسي به اب و صابون بر اساس موقعيت از وسايل ضدعفوني كننده نظير

 ژلها -صابون هاي كاغذي پاك كننده و ضد عفوني كننده كه در داروخانه ها هستند ، خريداري نمود .

 3- در صورت الوده بودن دستها از دست زدن به صورت ، چشمها ، بيني ودهان خود پرهيز نماييد .

4-ارامش :

روش و رفتار مناسبي داشته باشيم و سعي نماييم به بهترين نحو ممكن استرس ها ،اضطرابها را از خود دور

 كنيم چراكه استرس و فشار روحي باعث كاهش قدرت دفاعي بدن در مقابل ميكروبها و عوامل بيماريزا

خواهد شد .

5- ورزش مرتب بسيار مفيد است.

6- برنامه غذايي :

مهم است و بايد متعادل باشد .از تمام گروه هاي غذايي كه در مطالب قبل به انها اشاره شده است به ميزان

كافي و لازم بايد مصرف شود ، خصوصا ميوه ها وسبزيهاي تازه و مصرف منابع غني از ويتامين ث مانند

مركبات ،كيوي واناناس كه سبب قوي تر شدن سيستم ايمني بدن و مقابله با بيماريها مي شود.

در سرماخوردگي ايمني بدن به شدت پايين مي ايد ونياز به جبران مقاومت بدن وجود دارد . پس عوامل غذايي

 نقش بسيار مهمي در افزايش مقاومت و ايمني بدن و كاهش عوارض سرماخوردگي دارند .

يكي از عوامل موثر در كاهش عوارض سرماخوردگي ويتامين ث است .گرچه در تحقيقات ثابت شده كه اين

ويتامين موجب پيشگيري از سرماخوردگي نمي شود ولي در كاهش عوارض نقش بسيار مهمي دارد و موجب

 افزايش مقاومت سيستم ايمني بدن خواهد شد .

ولي بنده در مراجعه بيمارانم شايد تا حدي نظر شخصي ام كمي تفاوت داشته باشد ، چراكه بارها شاهد بوده

ام كه استرس زياد  واستفاده كمتر از منابع اين ويتامين مهم، زمينه ساز بروز سرماخوردگي شده اند .

در خصوص شيوه هاي صحيح تغذيه در دوران سرماخوردگي بايد گفت كه نبايد بيماريها را از هم تفكيك كرد و

 انچه انسان را در برابر ابتلا به بيماريهاي باكتريايي و ويروسي محافظت مي كند ، سيستم ايمني بدن است و

اگر قوي باشددر برابر تمامي عوامل مهاجم مقاومت مي كند .

تغذيه مناسب و صحيح نقش مهمي در تقويت سيستم ايمني بدن دارد و تغذيه نامناسب ، سيستم ايمني را

 تضعيف و بدن را مستعد به ابتلا به بيماريها مي كند .

تغذيه بايد متعادل باشد و افزايش يا كاهش در دريافت مواد غذايي بصورت نامتعادل مي تواند منجر به سوء

 تغذيه شود .

در دوران سرماخوردگي بايد بار بدن را كم كرد ، زيرا در اين دوران بدن در حال مبارزه با ويروسهاي مهاجم

و نا شناخته است ، بنابراين هر چه غذاي مصرفي داراي ارزش غذايي بيشتر ،تازه تر و سبك تر باشند ،

ضريب ايمني بدن بيشتر افزايش مي يابد ولي استفاده از غذاهاي سنگين و حاوي مواد افزودني و رنگ دهنده

 به هيچ عنوان توصيه نمي شود .

كنسروها نيز چون طي فرايند كنسرو كردن و قرار گرفتن در معرض حرارت ، مقداري از مواد حياتي خود را

 از دست داده اند كمتر توصيه مي شوند ،مگر در موارد ضروري كه دسترسي به غذاهاي تازه امكان پذير

 نباشد.به طور كل غذاهاي تازه وسبك توصيه مي شوند .

علل سرماخوردگي

در اين مبحث  بر ان بودم كه كمتر وارد جزئيات و علل ميكروبي ايجاد كننده ان شوم ولي ذكر پاره اي از نكات

 در اين زمينه را خالي از لطف نديدم .

انچه كه در كل در سرماخوردگيها ديده ميشود و عموم با ديدن علائمي چون تب - لرز - ابريزش بيني -

كوفتگي بدن اشاره مينمايند كه سرما خورده اند، ولي سرماخوردگي توسط ميكروبهايي با تنوع بسيار زياد

بوجود مي ايد .

تفكيك سرماخوردگي - انفولانزا و الرژي كمك كننده ميباشد .

تفكيك سرما خوردگي از انفولانزا بسيار مهم است ، چراكه سرماخوردگي به اساني قابل درمان است و در

بدترين حالت امكان دارد كه به عفونت ثانويه باكتريايي تبديل شود كه ان هم بوسيله انتي بيوتيك قابل درمان

است و اين دو بيماري بخصوص در بچه هاو افراد مسني كه سيستم دفاعي بدنشان دچار اختلال و اشكال

است ،تفكيك ان مهم است .

با اينكه هردو نشانه هاي مشتركي دارند ولي نكاتي در تميز دادن انها از هم وجود دارد.

ولي انفولانزا بيماري خطرناك تري بوده كه ميتواند گاه تهديد كننده باشد .

انفولانزا

بيماري تنفسي حادي است كه عامل ان ويروس انفولانزا است ، انواع مختلفي دارد كه تحت نامهاي آ ، بي

و... نامگذاري مي شوند و خطري كه در اين ويروسها وجود دارد، قدرت تغيير شكل دائمي انهاست و به اين

دليل ساخت واكسن براي ان كار اساني نيست .اين تغييرات هنگامي خطرناك تر ميشود كه تركيب ويروسها

 ويروس جديدي را بوجود اورد كه از پايه و اساس با ويروسهاي ديگر متفاوت است .

ويروس هاي جديد معمولا به نام محلي كه اولين بار در ان مشاهده شده اند نامگذاري مي شوند .

نام انفولانزا از يك باور قديمي گرفته شده به معني ناشي شدن بيماري از تاثيرات ماورائ الطبيعه .

به دلايل گفته شده علي رغم سرمايه گذاريهاي عظيم تحقيقاتي هنوز اين بيماري كنترل نشده است و انفولانزا

 و عوارض ان سالانه باعث مرگ ومير زيادي در سراسر جهان مي شوند.

گرچه امروزه واكسن هاي ضد انفولانزا ساخته شده اند ولي هر چند سال يكبار نوع جديدي از انفولانزا پيدا

مي شود و چنان به سرعت گسترش مي يابد كه قبل از هر گونه اقدامي موجب همه گيري جهاني مي شود كه

 وحشتناك ترين ان درهمه گيري جهاني در قرن بيستم بود كه بيش از امار كل كشته شدگان جنگ جهاني اول

 ، تلفات داد .

عوامل افزايش دهنده خطر در انفولانزا :

استرس - خستگي شديد - تغذيه نا مناسب - وجود يك بيماري اخير كه موجب كاهش مقاوت بدن فرد شده باشد

 -بيماري مزمن بخصوص قلب يا ريه - حاملگي بخصوص در سه ماهه سوم - زندگي در محيط هاي نيمه

بسته - سركوب ايمني با دارو يا بيماري - مكان هاي شلوغ به هنگام بروز همه گيري

 علائم شايع انفولانزا :

لرز با تب متوسط يا بالا - دردهاي عضلاني از جمله كمردرد - سرفه كه معمولا با خلط بسيار كم همراه است

يا خلطي ندارند - گلو درد - خشونت صدا - ابريزش بيني و خستگي علائم در انفولانزا بصورت ناگهاني بروز

كرده و 5-6 روز طول كشيده و سپس بهبود مي يابد .

چند توصيه در فصل شيوع انفولانزا :

1- گاهي انتقال انفولانزا از طريق غير مستقيم مثل خوردن از يك ليوان الوده است .

2- از تماس هاي غيرضروري با افرادي كه دچار بيماري دستگاه تنفس فوقاني هستند در اين فصول پرهيز

 كنيد.

3- بيشتر مواظب افراد بالاي 65 سال باشيم چراكه اكثرا بيماري مزمن داشته كه مي تواند خطرناك باشد .

4- در صورت ابتلا به ان مي توان با رژيم هاي غذايي خاص تا حدي بهبودي را تسريع نمود .

5- شستن دستها در موقع سرفه وعطسه و استفاده از دستمال كاغذي و دور انداختن ان

6- ظروف غذاخوري و لوازم بهداشتي شخص در طول سرماخوردگي مجزا باشند .

واكسن انفولانزا :

روش عمده پيشگيري از ان استفاده از واكسن است ولي همانطور كه گفته شد ويروس مرتب تغيير شكل مي

دهد ، بنابراين بايد مرتب واكسن هاي جديد به بازار عرضه شود .

اهميت واكسن را بخصوص در افراد در معرض خطر بيشتر توصيه مي نمايند كه شامل بر :

افراد مسن - سيستم ايمني ضعيف - بيماريهاي مزمن قلب ، عروق و ريوي  ، پزشكان وخانواده انها و

دستيارانشان ،درسرطان ، كودكان ، ديابتي ها ،افراد دياليزي و انها كه پيوند شده اند، بيماريهاي مزمن ، ايدز

انفولانزا خوشبختانه در شيرخواران كمتر ديده مي شود.

تزريق واكسن عوارض كمي دارد ولي انچه كه مسلم است باعث ابتلا به انفولانزا نشده و بدن را به حالت

اماده باش در مي اورد .

درمان :

1- استراحت در بستر : علاوه بر انكه باعث بهبود علائم مي شود ، مانع از پخش ويروس به اطرافيان نيز

مي شود .

2- استامينوفن : براي كاهش علائم .

مصرف اسپرين باعث نوعي اختلال شديد شده و بخصوص در كودكان بايد از ان پرهيز كرد .

در اينجا مصداق واقعي : مرا به خير تو اميد نيست ، شر مرسان را ميتوان يافت .

3- تب ، باعث تعريق زياد و خشك شدن اب بدن مي شود كه بايد با اب ،اب ميوه ونوشيدني بيشتر جبران

شود .

4- سرفه اگر شديد باشد و ازار دهنده ،توصيه به مصرف دارو مي شود .

نوشيدنيهاي شيرين وگرم اثر بسيار خوبي دارند.

5- مصرف سيگار باعث بد تر شدن علائم انفولانزا مي شود و بايد از محيط هاي پر از دود سيگار اجتناب

كرد .

چند نكته :

1- انفولانزا گاهي عوارض مي دهد كه شايعترين انها ذات الريه يا عفونت ريوي است كه ممكن است در اثر

 عفونت ثانويه يا در اثر خود ويروس باشد و يا بدنبال ضعف بدن پس از انفولانزا توسط باكتريها ايجاد شده يا

تركيبي از اين عوامل ولي بايد توجه داشت كه افراد با بيماري مزمن قلب ، عروق وريه بيشتر مستعد اين

عوارضند .

در صورت بروز هر يك از موارد زير بايد توجه بيشتري به بيمار داشت :

افزايش تب يا سرفه - وجود خون در خلط - گوش درد - درد در ناحيه سينوس ها - درد يا سفتي گردن .

به افراد نام برده شده در ذيل توجه بيشتري نماييم :

بالاي 60 سال - زير 5 سال وبالاي 6 ماه - بيماران قلب وريه - ديابتي ها - كليوي ها - وجود بيماري مزمن

در فرد - دياليزي ها - شيمي درماني - پيوند عضو شده ها - تالاسمي - مادران باردار - كودكان مبتلا به اسم

- پرسنل مراكزدرمان - شاغلان در خانه هاي سالمندان - در امادگي ها ،كودكستان ،دبستان ومحل كار

1-علائم در سرماخوردگي مرحله به مرحله بوده و در طي چند روز معمولا با گلودرد ، همراه با عطسه ،

 ابريزش بيني و يا گرفتگي بيني شروع مي شود .علائم در سرماخوردگي ارام ارام تشديد شده و بعد هم

فروكش مي كند .

2- تب معمولا يك علامت معمول در سرماخوردگي نمي باشد و زماني كه در ان تب وجود دارد ، يعني عفونت

باكتريايي وجود دارد .

3- معمولا در سرماخوردگي سردرد شديد و دردهاي شديد عضلاني رابطه مستقيمي با سرماخوردگي ندارد و

علائم خستگي و ضعف هم خفيف است .

    و اما در انفولانزا :

1- در انفولانزا سردرد ، سرفه هاي خشك ، لرز و درد در تمام بدن معمولا ناگهاني است و فرد را غافلگير

 مي كند .

2- تب بالا در حد 38 تا 40 درجه در سه ، چهار روز يكي از مهمترين علائم در انفولانزاست .

3- گرفتگي بيني ، عطسه و گلو درد از نشانه هاي بارز انفولانزا نيست و در صورت وجود ، معمولا در

مراحل اخربيماري بروز مي كند .

4- در انفولانزا تب بالا ، سردرد ، درد شديد عضلات ومفاصل بيمار را رنج مي دهد .

افتراق سرماخوردگي و الرژي :

1-  در هر دو ميتوان گرفتگي بيني ،عطسه ، ابريزش بيني و چشم و گاهي سردرد وجود دارد ولي :

اين علائم در سرماخوردگي يكي يكي ظاهر شده بدين معني كه ابتدا عطسه ، ابريزش بيني ، ابريزش چشم و

 به دنبال ان گرفتگي بيني پيدا مي شود اما در الرژي تمام اين علائم با هم و در يك زمان روي مي دهد .

2- عطسه هاي پياپي و پشت سر هم معمولا نشانه الرژي است ولي تك عطسه نشانه سرماخوردگي است .

3- در سرماخوردگي ترشحات بيني زرد رنگ ولي در الرژي بي رنگ و رقيق است .

4- مدت زمان علائم سرماخوردگي طي 7 تا 8 روز ادامه مي يابد ولي الرژي در مدت بسيار كوتاهتري پايان

مي يابد .

انچه بد نيست كه در مورد سرماخوردگي بدانيم :

1- قسمت بالاي بيني به دليل داشتن دماي مناسب يكي از مناسب ترين مكانها براي رشد ويروسهاي

سرماخوردگي است .

زنان بيشتر از مردان دچار سرماخوردگي مي شوند و بسياري از مردم بر اين باورند كه بديل ضعف جسماني

  ووضعيت سيستم دفاعي بدن انهاست اما دليل اصلي انست كه زنان در ارتباط بيشتري با بجه ها هستند و

 بچه ها بيشترين امار سرماخوردگي را بدليل ضعف ساختار سيستم دفاعي و مقاومت كم انها در برابر عفو

 نتها و تماس زياد انها با بچه هاي ديگر در مهدكودكها و مدرسه است .

راستي در انفولانزا اسپرين مصرف شود يا استامينوفن :

1- معمولا از روز 2-4 در سرماخوردگي ، شمارش ويروسها در ترشحات بيني به حد زيادي مي رسد  ودر

 اين زمان بيشترين شانس انتقال بيماري به افراد ديگر وجود دارد .

در تحقيقات امده است كه اسپرين تعداد يا شمارش ويروس در ترشحات بيني را افزايش داده و در نتيجه

شانس انتشاربيماري را بيشتر مي كند ، بنابراين توصيه به عدم مصرف انها شده است .

 بايد به عدم مصرف داروهايي كه در تركيب انها اسپرين وجود دارد نيز توجه داشت .

2- از طرفي انفولانزا و ابله مرغان دو بيماري هستند كه مصرف اسپرين در انها باعث سندرم خطرناكي به

نام سندرم ري شده كه زيانهاي غير قابل جبراني در كودكان ميدهد كه به مغز و كبد سيب زده و حتي مي تواند

منجر به مرگ شود .

3- استامينوفن :

همچنين توصيه شده كه داروهاي ضد درد مثل استامينوفن در مراحل اول سرماخوردگي مي تواند سبب اختلال

 در سيستم طبيعي دفاعي بدن شده و سيستم دفاعي را در برابر ويروس سرماخوردگي ضعيف كرده و باعث

 طولاني تر  شدن بيماري مي گردد .

در اينجا بايد به علت توصيه هاي مكرر به عدم مصرف خودسرانه دارو ، حتي انها كه به ظاهر بي خطرند ،

بيشتر پي برد .

نظر شخصي بنده اينست كه هيچ دارويي تحت عنوان داروهاي روي پيشخوان كه بدون نسخه ارائه انها بلا

مانع است ، نبايد وجود داشته باشد چراكه هر كالايي در داروخانه كه البته بايد فقط دارو باشد نه انچه كه

امروز شاهدانيم و در داروخانه ها قفسه هاي دارويي بسيار كوچكتر از اقلام فروشي در انجا مي باشند ، نبايد

 بدون تجويز پزشك به افراد ارائه شود و پزشكان نيز در صورت لزوم به تكرار نسخه در يك بيمار حتما در

 نسخه تعداد دفعات تكرار را ذكر  نمايند .

و اما راستي با همه اين تفاصيل درمان در سرماخوردگي و انفولانزا چيست "

انچه بايد صادقانه گفت اينست كه هيچ درمان خاصي براي سرماخودگي و انفولانزا وجود ندارد و تنها گذشت

 زمان و دوره بيماري و كار ايي دفاعي بدن بهترين راه حل و درمان است.و در اينجاست كه شايد بتوان به

نقش تغذيه به صورت پررنگ تري نگاه كرد ونسخه هاي تغذيه اي و توصيه اي داده شود (در كنار درمانهاي

 حمايتي دارويي )و اما با مصرف انتي بيوتيك يا در زبان عامه چرك خشك كن ها چه بايد كرد :

تعداد زيادي از افراد با ديدن علائم سرماخوردگي يا انفولانزا شروع به مصرف انتي بيوتيك كرده يا نوشتن ان

 را با كمال تعجب به پزشك ديكته مي كنند و يا اصلا به پزشك مراجعه نكرده و به جستجوي انها در كيسه

هاي دارويي قديمي كه در خانه هاي همگي ما بيشتر از اكثر چيزها يافت ميشود، پرداخته و يا حتي بارها ديده

 ام كه در جمع، حتي با وجود پزشك ديگران اظهار نظر كننده بوده وپزشك تماشاگر .

ولي خلاصه انكه انتي بيوتيكها براي درمانهاي باكتريايي ساخته شده اند نه ويروسي . سرماخوردگي هم

ويروسي است و نميشود با انتي بيوتيك سد راه ان شد ، بلكه مصرف خود سرانه انها باعث بوجود امدن

جهش هايي جديد درباكتريها شده و انواع مقاوم تري بوجود مي ايند .